Sự kiện quy tụ đông đảo đại diện các Bộ, ngành, lãnh đạo các địa phương, chuyên gia kinh tế cùng hàng trăm doanh nghiệp logistics trong và ngoài nước. Diễn đàn là nơi để các bên thảo luận, đề xuất giải pháp nhằm đón đầu dòng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, tối ưu hóa hạ tầng kết nối và gia tăng năng lực cạnh tranh cho logistics Việt Nam trong giai đoạn mới.
Hạ tầng và kết nối Vùng: Những “điểm nghẽn” cần sớm tháo gỡ
Tại diễn đàn, thảo luận về giải pháp thúc đẩy giao thương, các đại biểu đều thống nhất rằng hạ tầng logistics – đặc biệt là hạ tầng kết nối giữa các trung tâm logistics, hệ thống cảng biển và mạng lưới vận tải quốc tế – đang là ưu tiên hàng đầu.
Bàn về thực trạng tại địa bàn trọng điểm phía Nam, đại diện TP.HCM thẳng thắn chỉ ra điểm nghẽn lớn nhất của khu vực chính là hạ tầng logistics chưa đồng bộ. Để khắc phục, thành phố đang ráo riết triển khai các dự án quy mô lớn, tiêu biểu như dự án cảng Cát Lái Hạ (nằm trong khu thương mại tự do) và cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Việc hình thành các cụm cảng này đóng vai trò then chốt trong việc gia tăng chiều dài cầu cảng, nâng công suất tiếp nhận và giảm sự chồng chéo, xung đột lợi ích giữa các tỉnh thành lân cận.
Tuy nhiên, áp lực không chỉ nằm ở hệ thống cảng biển (tiền phương) mà còn tập trung gay gắt tại hệ thống cảng cạn (ICD) và logistics hậu phương.
“Tại thời điểm cao điểm hay các dịp lễ, thời gian vận chuyển container từ khu vực cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải về các ICD hậu phương có thể kéo dài tới 3–5 ngày. Đây chính là điểm nghẽn lớn nhất cản trở chuỗi cung ứng vận hành thông suốt với chi phí tối ưu.” — Đại diện Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn phát biểu tại phiên thảo luận.
Đại diện Tân Cảng Sài Gòn cũng chia sẻ thêm, riêng đơn vị này hiện khai thác 5 cảng biển lớn, 6 cảng feeder, 4 cảng sà lan cùng 6 ICD trên toàn quốc. Năm qua, lượng hàng hóa trung chuyển bằng đường thủy giữa cảng biển và các ICD hậu phương đạt khoảng 1,1 triệu TEU. Đáng chú ý, tuyến đường thủy nối Cái Mép – Thị Vải với các ICD nội địa hiện đảm nhận tới 70% tổng sản lượng hàng hóa thông quan. Điều này khẳng định tiềm năng vượt trội của vận tải đường thủy nội địa – một giải pháp vừa tiết kiệm chi phí, vừa giảm tải đáng kể cho đường bộ.
3 Đề xuất chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh ngành Logistics
Để giải bài toán hạ tầng và đón đầu dòng vốn đầu tư mới, các doanh nghiệp logistics hàng đầu đã đưa ra 3 nhóm kiến nghị trọng tâm gửi tới các cơ quan quản lý tại Diễn đàn:
1. Đẩy nhanh quy hoạch và ưu tiên quỹ đất cho ICD hậu phương
Các địa phương như TP.HCM, Đồng Nai cần tăng tốc triển khai các dự án ICD đã nằm trong quy hoạch. Đặc biệt, ưu tiên bố trí quỹ đất phát triển bến thủy, cảng cạn tại khu vực thượng lưu sông Đồng Nai, sông Sài Gòn có kết nối trực tiếp với các trục đường vành đai, cao tốc huyết mạch (Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc Bến Lức – Long Thành). Khi sản lượng hàng hóa qua các cảng cửa ngõ dự kiến đạt 8–10 triệu TEU trong giai đoạn 2025–2030, việc dựa hoàn toàn vào đường bộ là bất khả thi.
2. Xây dựng chính sách ưu đãi thuế và phí hợp lý
Doanh nghiệp logistics bản chất là đơn vị kết nối, tối ưu hóa nguồn lực để hạ chi phí cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Nếu chi phí logistics gia tăng, giá thành hàng hóa Việt Nam sẽ giảm sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Việc thiết kế các chính sách ưu đãi về tiền thuê đất, thuế thu nhập doanh nghiệp cũng như phí, lệ phí sẽ tạo dư địa cho doanh nghiệp đầu tư tái cấu trúc quy trình và công nghệ.
3. Thúc đẩy chuyển đổi xanh và Logistics thông minh
Xu hướng chuyển đổi xanh (Green Logistics) đang trở thành tiêu chuẩn bắt buộc của các hãng tàu và tập đoàn đa quốc gia. Mặc dù vậy, chi phí đầu tư ban đầu cho phương tiện vận tải điện, sà lan sử dụng năng lượng sạch là rất lớn. Do đó, Nhà nước cần có các cơ chế tài chính ưu đãi, gói tín dụng xanh để hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua rào cản chi phí ban đầu, đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi năng lượng.
Hướng tới chuỗi cung ứng bền vững và tích cực hơn
Diễn đàn Logistics 2026 không chỉ là nơi nhìn nhận các thách thức thực tế mà còn mở ra tầm nhìn chiến lược cho giai đoạn tới. Sự kết nối chặt chẽ giữa chính sách của Nhà nước, quy hoạch tích cực từ chính quyền địa phương và năng lực thực thi của doanh nghiệp sẽ là chìa khóa then chốt. Việc giải quyết triệt để các “điểm nghẽn” hạ tầng hậu phương và tận dụng tối đa lợi thế mạng lưới sông ngòi tự nhiên sẽ giúp Việt Nam khẳng định vị thế một trung tâm logistics hàng đầu tại khu vực Đông Nam Á trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái định hình mạnh mẽ.
Nguyễn Phương
