Ở tuổi 20-40, nhiều người vẫn nghĩ ung thư là căn bệnh của tuổi trung niên hoặc người cao tuổi. Tuy nhiên, thực tế tại Bệnh viện K (Hà Nội) cho thấy số người bệnh trẻ không phải là nhóm hiếm gặp.
“Những người trẻ, đặc biệt trước 30 tuổi, còn cả chặng đường lao động rất dài. Khi không may mắc ung thư, sức khỏe, tinh thần, khả năng lao động và cống hiến cho xã hội đều có thể bị ảnh hưởng. Đây là gánh nặng lớn đối với cả người bệnh và xã hội”, bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng khoa Ngoại bụng 1, Bệnh viện K, chia sẻ.
Ung thư có thể bắt đầu từ những dấu hiệu rất nhỏ
Mỗi ngày, ba cơ sở của Bệnh viện K tại Hà Nội tiếp nhận khoảng 2.000 lượt người đến khám. Trong số này, khoảng 150-200 trường hợp phải nhập viện điều trị. Đáng chú ý, khoảng 1/3 người bệnh thuộc nhóm dưới 50 tuổi. Con số này cho thấy ung thư không còn là vấn đề chỉ cần quan tâm khi bước vào tuổi trung niên.
Theo bác sĩ Nam, điều trị ung thư ở người trẻ thường cần huy động nhiều nguồn lực, tùy thuộc từng loại bệnh, giai đoạn và đặc điểm của người bệnh. Các phương pháp có thể được phối hợp nhằm kiểm soát khối u, kéo dài thời gian sống và hướng tới mục tiêu chữa khỏi trong những trường hợp có khả năng.
Chính vì vậy, phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm có ý nghĩa quan trọng. Tuy nhiên, một trong những trở ngại là người trẻ thường ít nghĩ mình có thể mắc ung thư, dễ bỏ qua những thay đổi của cơ thể hoặc tự cho rằng đó chỉ là biểu hiện của stress, làm việc quá sức hay các bệnh lý thông thường.
Bác sĩ Hà Hải Nam khuyến cáo người trẻ cần chú ý tới những bất thường kéo dài hoặc không thể giải thích được bằng nguyên nhân thông thường.
Một trong những dấu hiệu dễ nhận biết là xuất hiện khối bất thường ở cổ, nách, tuyến vú, bẹn hoặc bất kỳ vị trí nào trên cơ thể. Không phải mọi khối u đều là ung thư, nhưng khi phát hiện một khối bất thường, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân thay vì tự theo dõi trong thời gian dài.
Đau dai dẳng cũng là triệu chứng cần lưu ý, đặc biệt khi cơn đau kéo dài mà không tìm được nguyên nhân rõ ràng. Chẳng hạn, đau vùng thượng vị kéo dài, dù đã dùng thuốc hoặc áp dụng các biện pháp thông thường nhưng không cải thiện, cần được đánh giá.
Các triệu chứng hô hấp kéo dài như ho hoặc khàn tiếng cũng không nên chủ quan, nhất là khi tình trạng không thuyên giảm.
Một nhóm dấu hiệu khác là chảy máu bất thường. Chảy máu mũi không rõ nguyên nhân, nôn ra máu hoặc đi ngoài ra máu đều cần được kiểm tra để tìm nguyên nhân.
Thay đổi kéo dài về thói quen đại tiện cũng là biểu hiện không nên bỏ qua. Một người vốn có thói quen đi tiêu đều đặn nhưng đột nhiên đi nhiều lần trong ngày hoặc nhận thấy tính chất phân thay đổi kéo dài, chẳng hạn phân lỏng hoặc không còn thành khuôn như trước, cũng nên đi khám.
Ngoài ra, những vết loét bất thường trên da lâu lành cũng cần được kiểm tra.
Theo vị chuyên gia, người trẻ cần nhận biết sự khác biệt của cơ thể so với trạng thái bình thường của chính mình. Không phải cứ xuất hiện một trong những triệu chứng trên là mắc ung thư, nhưng các biểu hiện kéo dài, tái diễn hoặc không rõ nguyên nhân cần được bác sĩ đánh giá.
Phòng bệnh như thế nào?
Bên cạnh phát hiện sớm, thay đổi lối sống là một trong những cách người trẻ có thể chủ động thực hiện để giảm nguy cơ ung thư.
Theo bác sĩ Nam, chế độ ăn hiện nay của nhiều người trẻ có xu hướng sử dụng nhiều thức ăn nhanh, thực phẩm nhiều dầu mỡ và các món chiên rán. Thay vào đó, chúng ta nên xây dựng chế độ ăn đa dạng, tăng cường rau, củ, quả và thực phẩm giàu chất xơ; đồng thời hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và những món chứa nhiều chất béo không có lợi.
Vận động cũng cần trở thành một phần thường xuyên trong sinh hoạt. Người trẻ nên duy trì lối sống năng động, tăng cường hoạt động thể chất và hạn chế ngồi một chỗ trong thời gian dài.
Đặc biệt, thuốc lá là yếu tố nguy cơ có thể chủ động loại bỏ. Người đang hút thuốc nên tìm cách cai thuốc, trong khi người chưa hút không nên bắt đầu. Bỏ thuốc giúp giảm nguy cơ mắc nhiều loại ung thư cũng như nhiều bệnh lý nghiêm trọng khác.
Rượu bia cũng cần được hạn chế. Việc giảm sử dụng đồ uống có cồn góp phần giảm các nguy cơ sức khỏe liên quan.
Với những người thuộc nhóm nguy cơ cao, chủ động phát hiện sớm càng có ý nghĩa. Người có tiền sử gia đình mắc ung thư, bản thân có các yếu tố nguy cơ hoặc được chẩn đoán nhiễm tác nhân có liên quan đến ung thư nên trao đổi với bác sĩ để xác định có cần tầm soát hay không, tầm soát bệnh gì và thời điểm nào phù hợp.
Bên cạnh chủ động phòng ngừa các bệnh ung thư đường tiêu hóa, người trẻ cũng cần chú ý đến viêm gan B và C – những tác nhân quan trọng làm gia tăng nguy cơ ung thư gan. Hai loại virus này có thể tồn tại âm thầm trong cơ thể nhiều năm, gây viêm gan mạn tính, xơ gan và cuối cùng tiến triển thành ung thư gan nếu không được phát hiện, theo dõi và điều trị.
Vì vậy, chủ động tiêm vaccine phòng viêm gan B, xét nghiệm phát hiện virus viêm gan B, C khi có nguy cơ và kiểm tra sức khỏe định kỳ là những bước quan trọng giúp giảm nguy cơ bệnh tiến triển và bảo vệ sức khỏe gan về lâu dài.
Theo chuyên gia này, tầm soát không đồng nghĩa với việc thực hiện càng nhiều xét nghiệm càng tốt. Việc kiểm tra cần dựa trên nguy cơ của từng người, loại ung thư có liên quan và khuyến cáo chuyên môn.
