Năm 1992, trong một căn phòng ký túc xá của Đại học Pennsylvania (Mỹ), có hai chàng trai trẻ thường xuyên thức đến nửa đêm để tranh luận về tên lửa, cơ học lượng tử và tương lai của nhân loại. Một người là Elon Musk – chàng trai Nam Phi với hàng loạt ý tưởng “điên rồ” về việc chinh phục sao Hỏa. Người còn lại là Nhậm Vũ Tường (Ren Yuxiang) – du học sinh đến từ Thượng Hải (Trung Quốc), ít nói nhưng nổi tiếng xuất sắc trong lĩnh vực Vật lý.
Hơn 30 năm sau, một người trở thành tỷ phú công nghệ nổi tiếng toàn cầu, người còn lại âm thầm đứng sau nhiều quyết định quan trọng của Tesla tại Trung Quốc. Và điều khiến nhiều người bất ngờ là Elon Musk từng công khai thừa nhận Nhậm Vũ Tường là người duy nhất ông thực sự “tâm phục khẩu phục” khi còn học đại học.
Câu chuyện bắt vào năm 1992 khi cả hai thường xuyên ở lì trong phòng thí nghiệm đến đêm khuya, cùng tranh luận về cơ học lượng tử, nhiên liệu tên lửa. Sau này, chính Musk từng thừa nhận trong tự truyện rằng: “Nhậm Vũ Tường là người duy nhất học Vật lý giỏi hơn tôi”. Với một người nổi tiếng kiêu ngạo và luôn tự tin vào bản thân như Musk, câu nói đó được xem là sự công nhận cực kỳ hiếm hoi.
Nhậm Vũ Tường vốn đã là “thiên tài học thuật” từ trước khi sang Mỹ. Ông từng học tại trường THPT trực thuộc Đại học Sư phạm Hoa Đông ở Thượng Hải (Trung Quốc), giành huy chương vàng Olympic Vật lý quốc tế. Tuy nhiên, khác với cá tính mạnh của Musk, Nhậm Vũ Tường thời sinh viên lại giống kiểu học sinh giỏi điềm tĩnh, chuyên tâm nghiên cứu và giải bài tập.
Năm 1995, cả hai tiếp tục cùng vào học thạc sĩ tại Đại học Stanford. Nhưng đây cũng là lúc con đường của họ bắt đầu rẽ sang hai hướng khác nhau. Elon Musk chỉ học được 2 ngày rồi bỏ ngang để lao vào khởi nghiệp. Trong khi đó, Nhậm Vũ Tường hoàn thành chương trình thạc sĩ ngành Kỹ thuật điện, sau đó làm việc tại nhiều tập đoàn công nghệ lớn ở Thung lũng Silicon như Yahoo hay EMC.
Một người liên tục sáng lập các công ty như Zip2, PayPal, SpaceX và Tesla; người còn lại lặng lẽ làm kỹ sư, sau đó tự khởi nghiệp rồi bán công ty với mức giá cao, âm thầm đạt tự do tài chính. Dù vậy, tình bạn giữa họ chưa từng gián đoạn. Theo tiết lộ từ Fortune, từ năm 2012, Musk và Nhậm Vũ Tường gần như cứ khoảng nửa năm lại gặp nhau một lần để ăn tối và trò chuyện.
Đến năm 2015, khi Tesla rơi vào giai đoạn khủng hoảng tại thị trường Trung Quốc, Elon Musk đã gọi cho người bạn của mình. Khi ấy, mẫu xe Model S mỗi tháng chỉ bán được khoảng 120 chiếc tại Trung Quốc. Tesla liên tục thay giám đốc khu vực và đứng trước nguy cơ thất bại lớn. Nhưng Musk vẫn tin tưởng duy nhất một người là Nhậm Vũ Tường. Khi đó ông đã trực tiếp mời bạn học cũ về làm Phó Chủ tịch khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Tesla.
Thời điểm đó, Tesla gặp một rào cản cực lớn khi Trung Quốc yêu cầu các hãng xe nước ngoài muốn vào thị trường phải liên doanh với doanh nghiệp nội địa. Trong khi đó, Musk kiên quyết không muốn mất quyền kiểm soát công ty. Nhậm Vũ Tường trở thành người trực tiếp đứng ra đàm phán.
Năm 2017, Nhậm Vũ Tường cùng Musk gặp gỡ phía Trung Quốc và đưa ra lập luận được xem là bước ngoặt: “Tesla đến Trung Quốc không phải để giành thị phần, mà để thúc đẩy toàn bộ ngành công nghiệp xe điện và chuỗi cung ứng năng lượng mới của Trung Quốc phát triển”. Lập luận này đã thuyết phục được các nhà hoạch định chính sách.
Năm 2018, Tesla chính thức được phép xây dựng nhà máy tại Thượng Hải dưới hình thức sở hữu hoàn toàn vốn nước ngoài – điều gần như chưa từng có tiền lệ. Công ty còn nhận được khoản vay ưu đãi khoảng 18,5 tỷ NDT (khoảng 67.000 tỷ đồng). Từ lúc ký thỏa thuận đến khi nhà máy đi vào hoạt động chỉ mất chưa đầy một năm. Nhà máy Gigafactory Thượng Hải sau đó trở thành bước ngoặt giúp Tesla giảm mạnh chi phí sản xuất, kéo giá trị công ty tăng vọt và đưa Elon Musk trở thành người giàu nhất thế giới.
Điều đáng nói là trong suốt thời gian đó, Nhậm Vũ Tường gần như rất ít xuất hiện trước truyền thông. Tại một cuộc họp cổ đông, khi Musk đưa micro cho ông để nói về nhà máy Trung Quốc, Nhậm Vũ Tường chỉ ngắn gọn đáp: “Robin (tên tiếng Anh của Nhậm Vũ Tường) là người hiểu rõ nhất về các chi tiết ở Trung Quốc”, rồi không nói thêm nhiều.
Có lần, trên chuyến bay đêm, Musk nhìn vào bản kế hoạch mở rộng tại Trung Quốc rồi hỏi bạn mình: “Ông nghĩ chúng ta có thể thành công không?”. Sau vài giây im lặng, Nhậm Vũ Tường chỉ trả lời một chữ: “Có”. Musk lập tức nói: “Vậy thì bắt đầu thôi”. Nhiều người cho rằng chính sự điềm tĩnh và chắc chắn ấy là lý do Elon Musk thực sự nể phục người bạn đến từ Thượng Hải.
Năm 2020, khi Tesla đạt đỉnh vốn hóa, Nhậm Vũ Tường bất ngờ nộp đơn từ chức. Thay vì chuyển sang một tập đoàn lớn khác hay tận dụng danh tiếng để kiếm tiền, ông lại chọn hướng đi ít người ngờ tới là công nghệ thu giữ carbon.
Năm 2021, ông gia nhập Carbon Engineering với vai trò cố vấn chiến lược. Hai năm sau, ông cùng cộng sự thành lập công ty Carbon Shengwanwu tại Thượng Hải, chuyên nghiên cứu công nghệ hút CO₂ trực tiếp từ không khí rồi chuyển hóa thành nhiên liệu và nguyên liệu công nghiệp. Đầu năm 2026, công ty này đã đầu tư khoảng 300 triệu NDT (khoảng 1.000 tỷ đồng) để xây dựng trung tâm nghiên cứu tại Thượng Hải và ra mắt dây chuyền công nghệ đầu tiên.
Hơn 30 năm đã trôi qua kể từ ngày hai chàng sinh viên mê Vật lý gặp nhau trong ký túc xá Đại học Pennsylvania. Một người trở thành tỷ phú nổi tiếng nhất thế giới công nghệ, người còn lại chọn đứng phía sau hậu trường, lặng lẽ giải những bài toán khó nhất của Tesla tại Trung Quốc.
Điều khiến Nhậm Vũ Tường trở nên đặc biệt không phải vì ông là bạn của Elon Musk, mà bởi ông là số ít người được Musk thật sự tôn trọng. Trong thế giới của những người luôn muốn dẫn đầu như Elon Musk, sự công nhận ấy lớn hơn bất kỳ danh hiệu hay khối tài sản nào.
