Khi làn sóng trí tuệ nhân tạo lan rộng khắp các ngành công nghiệp, lĩnh vực ngân hàng – vốn được xem là “thành trì” của nhân sự văn phòng – không đứng ngoài cuộc. Mới đây, Mizuho Financial Group, ngân hàng lớn thứ ba Nhật Bản, công bố kế hoạch thay thế khoảng 5.000 vị trí hành chính trong vòng 10 năm tới bằng AI. Động thái không được mô tả là cắt giảm nhân sự, mà là tái phân bổ nguồn lực sang các mảng có giá trị gia tăng cao hơn.
Theo Japan Times, Mizuho hiện có khoảng 15.000 vị trí văn phòng trong các đơn vị ngân hàng cốt lõi và công ty thành viên. Những nhân sự bị ảnh hưởng sẽ được chuyển sang các vai trò khác thay vì bị sa thải. Ban lãnh đạo Mizuho nhấn mạnh mục tiêu là nâng cao năng lực sinh lời bằng cách tận dụng tối đa công nghệ AI trong xử lý hồ sơ, kiểm soát rủi ro và tự động hóa quy trình.
Xu hướng này không chỉ diễn ra tại Nhật Bản. Trên toàn cầu, các “ông lớn” tài chính đang đổ hàng tỷ USD vào AI với kỳ vọng tối ưu hóa chi phí và tăng tốc đổi mới. JPMorgan Chase & Co. cho biết họ chi khoảng 2 tỷ USD mỗi năm cho phát triển công nghệ AI và các giải pháp tự động hóa, đồng thời khẳng định khoản đầu tư này giúp tiết kiệm gần tương đương chi phí vận hành hàng năm. Theo phân tích của Financial Times, AI đang được triển khai mạnh mẽ trong các mảng như phân tích dữ liệu khách hàng, phát hiện gian lận, đánh giá tín dụng và giao dịch thuật toán.
Một báo cáo của McKinsey & Company cũng nhận định AI có thể tạo ra hàng trăm tỷ USD giá trị gia tăng mỗi năm cho ngành tài chính toàn cầu nhờ tự động hóa quy trình, giảm sai sót và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Từ chatbot chăm sóc khách hàng 24/7 đến hệ thống phân tích rủi ro theo thời gian thực, ngân hàng ngày càng phụ thuộc vào công nghệ thay vì nhân sự hành chính truyền thống.
Tuy nhiên, sự chuyển dịch này đặt ra câu hỏi lớn về việc làm và cấu trúc lao động. Các lãnh đạo ngân hàng, bao gồm CEO Mizuho Masahiro Kihara, khẳng định con người sẽ không “mất giá trị”, mà thay vào đó chuyển sang những công việc mang tính sáng tạo và chiến lược hơn. Nhưng thực tế cho thấy các vị trí lặp đi lặp lại, xử lý giấy tờ và nhập liệu là nhóm dễ bị tự động hóa nhất.
Một báo cáo của McKinsey & Company ước tính rằng đến năm 2030, khoảng 30% nhiệm vụ trong ngành tài chính có thể được tự động hóa hoàn toàn. Riêng trong năm 2025, làn sóng ứng dụng AI đã khiến nhiều ngân hàng “đóng băng” tuyển dụng ở các vị trí truyền thống, đồng thời cắt giảm hoặc không gia hạn hợp đồng đối với hàng chục nghìn lao động trên toàn cầu. Không phải tất cả đều được tuyên bố là “do AI”, nhưng giới phân tích cho rằng công nghệ này là yếu tố nền tảng đứng sau các kế hoạch tinh gọn bộ máy.
Trong bối cảnh dân số già hóa và thiếu hụt lao động như tại Nhật Bản, AI có thể được xem là giải pháp để duy trì năng suất. Tuy nhiên, tại các thị trường khác, nơi cạnh tranh lao động gay gắt hơn, việc AI thay thế nhân sự có thể làm gia tăng áp lực xã hội.
Ngành ngân hàng tài chính đang bước vào giai đoạn chuyển mình sâu sắc: từ mô hình dựa trên con người sang mô hình vận hành dựa trên dữ liệu và thuật toán. Kế hoạch của Mizuho không phải là trường hợp cá biệt, mà là một dấu hiệu cho thấy kỷ nguyên ngân hàng số – nơi AI đóng vai trò trung tâm – đang tăng tốc trên quy mô toàn cầu.
Được biết, Mizuho Financial Group là một trong ba tập đoàn tài chính lớn nhất Nhật Bản, cùng với Mitsubishi UFJ Financial Group và Sumitomo Mitsui Financial Group, tạo nên “bộ ba” trụ cột của hệ thống ngân hàng xứ sở hoa anh đào. Mizuho được thành lập năm 2000 thông qua việc sáp nhập ba ngân hàng lớn là Dai-Ichi Kangyo Bank, Fuji Bank và Industrial Bank of Japan – một thương vụ hợp nhất mang tính bước ngoặt trong quá trình tái cấu trúc hệ thống tài chính Nhật Bản sau khủng hoảng thập niên 1990.
Tập đoàn hiện cung cấp đầy đủ dịch vụ tài chính, bao gồm ngân hàng thương mại, ngân hàng đầu tư, quản lý tài sản và dịch vụ chứng khoán. Mizuho phục vụ cả khách hàng cá nhân lẫn doanh nghiệp lớn, đồng thời có mạng lưới hoạt động trải rộng tại châu Á, châu Âu và Mỹ. Với tổng tài sản lên tới hàng nghìn tỷ USD, ngân hàng này đóng vai trò quan trọng trong việc tài trợ cho các tập đoàn công nghiệp và dự án hạ tầng lớn của Nhật Bản.
Trong những năm gần đây, Mizuho tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo và tự động hóa, nhằm cải thiện hiệu quả vận hành trong bối cảnh dân số Nhật Bản già hóa và thiếu hụt lao động. Ngân hàng cũng tích cực tái cơ cấu bộ máy, tối ưu chi phí và mở rộng hoạt động đầu tư quốc tế để duy trì sức cạnh tranh trong môi trường tài chính toàn cầu ngày càng biến động.
Theo: Japan Times, Nikkei Asia
